Skip links

Chùa Mía Sơn Tây: Ngôi chùa lưu giữ nhiều bức tượng nghệ thuật nhất Việt Nam

Vẻ đẹp của những pho tượng “độc nhất vô nhị” ở Chùa Mía

Giới thiệu Chùa Mía Sơn Tây Hà Nội

Chùa Mía (làng Đông Xàng, xã Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội), cách Trung tâm Thủ đô chừng 50km về phía Tây, là một nơi hội tụ quần thể di tích gồm nhiều đền chùa, miếu mạo, phản ánh quá trình xây dựng và gìn giữ một vùng đất giàu truyền thống lịch sử.

Xưa kia, Đường Lâm thuộc tổng Cam Giá (tên Nôm là tổng Mía), do đó, ngoài tên chữ là Sùng Nghiêm tự, chùa còn được gọi là chùa Mía. 

Chùa Mía Sơn Tây
Chùa Mía Sơn Tây

Về nghệ thuật kiến trúc, mặc dù đã trải qua 4 thế kỷ, Chùa Mía vẫn giữ được quy mô và phong cách truyền thống, gồm: Tam quan, chính điện, thượng điện, nhà Tổ. Cùng với đó, hệ thống hành lang đan xen tạo thành hình chữ Mục. 

Phía trên là gác chuông 3 gian dựng theo kiểu chồng diêm 2 tầng 8 mái và được chạm trổ cầu kỳ. Giữa gác treo một quả chuông đồng được đúc năm 1745, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 6 (đời Lê) và một chiếc khánh đồng đúc năm Thiệu Trị thứ 6 (1846) đời Nguyễn. Gần đó là tòa bảo tháp Cửu phẩm Liên Hoa cao 13m – nơi thờ vọng xá lợi Đức Phật.

Tòa bảo tháp Cửu phẩm Liên Hoa

Đi vào bên trong là khu nội điện gồm: tiền đường, đại hùng, bảo điện, thượng điện, được xây dựng theo kiểu “Nội công ngoại quốc” rất bề thế.

Phía bên phải tiền đường là tấm bia cổ có kích thước lớn (1,6 x 1,2m) đặt trên lưng rùa. Tấm bia có niên đại năm 1634, được chạm khắc hoa văn tinh xảo. Bên trái tiền đường là nơi thờ công chúa Liễu Hạnh. Phía sau là chính điện và thượng điện. Hai bên là hành lang tả – hữu, nơi đặt 18 pho tượng La Hán bằng đất. 

Không chỉ có nhiều pho tượng phật nghệ thuật, chùa Mía còn gắn với quá trình lịch sử, cùng với đó là những hiện vật giá trị tâm linh. Tầng trên Tam quan là chiếc chuông lớn đúc từ năm Cảnh Hưng thứ 6 (1745) và chiếc khánh đồng đúc năm Thiệu Trị thứ 6 (1846).

Với hệ thống tượng Phật, quần thể kiến trúc độc đáo, cùng những giá trị nghệ thuật, văn hóa – lịch sử đặc biệt mà chùa Mía đem lại, chùa Mía đã được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia năm 1964. Và được mệnh danh là ngôi chùa lưu giữ nhiều tượng nghệ thuật nhất Việt Nam năm 2006 (do Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam công nhận).

Giai thoại về “Bà Chúa Mía”

Huyền tích về bà chúa Mía ở vùng đất Đường Lâm có đôi nét giống với câu chuyện của Nguyên phi Ỷ Lan thời Lý. Theo dân gian kể lại, bà Chúa Mía tên thật là Nguyễn Thị Ngọc Dong, còn có tên khác là Ngọc Dao hay Ngọc Diệu là người làng Nam Nguyễn nay thuộc thôn Đông Sàng – xã Đường Lâm. 

Bà là người sắc nước hương trời, có tài văn thơ. Năm 1630 khi chúa Trịnh Tráng ngược dòng sông Hồng về các địa phương để phân bổ quan lại khi đi ngang qua vùng Đường Lâm, dân chúng trong vùng ùa ra chào đón duy chỉ có một cô gái vẫn vẫn chăm chỉ cầm liềm cắt cỏ và hát câu ca rằng:

“Tay cầm bán nguyệt xênh xang,

nửa lo việc nước nửa toan việc nhà”

Chúa Trịnh Tráng khi nghe thấy vậy cho rằng đây là người con gái thôn quê nhưng trong câu ca lại có hàm ý trị vì dân vì nước. Vì vậy ông đã cho đón bà vào cung và trở thành cung phi được chúa Trịnh Tráng sủng ái nhất. 

Bà ở trong phủ chúa Trịnh Tráng từ năm 1632 – 1657. Năm 1632 bà về thăm quê hương nhìn thấy cảnh chùa chiền điêu tàn bà đã dùng chính số tiền của mình có được trong phủ Trịnh Tráng và vận động các thiện nam tín nữ các làng Đông Sàng, Mông Phụ, Cam Thịnh… hưng công cùng nhau tôn tạo lại chùa. 

Vì các làng đó thuộc tổng Mía, cũng là quê hương của Cung phi cho nên nhân dân trong vùng đã lấy tên chùa là chùa Mía, đồng thời tôn sùng bà là “Bà Chúa Mía”. Bà cũng là người lập nên chợ Mía, bến phà Hà Tân khai thông buôn bán vùng ven sông Hồng. 

Dân gian còn tương truyền lại câu ca “Tiền Bà Chúa, lúa Đông Lâu” không phải chỉ ca ngợi Bà Chúa Mía nhiều tiền như thóc lúa mà còn ca ngợi số tiền công đức mà Bà đã bỏ ra xây dựng quê hương. 

Mến mộ uy đức của bà, nhân dân trong vùng đã cho tạc tượng đưa vào phối thờ ở trong chùa Mía và cũng có một đền Phủ thờ riêng. Người dân nơi đây tôn sùng bà là “Bà Chùa Mía”. 

Có lẽ chính vì thể mà trải qua nhiều thăng trầm cùng thời gian và lịch sử, chùa Mía và đền Phủ vẫn còn nguyên vẹn và là địa chỉ linh thiêng của người dân Đường Lâm và du khách gần xa.

Kiến trúc tượng Phật chùa Mía

Sau gần 4 thế kỷ tồn tại, chùa Mía là một trong những ngôi chùa cổ lớn, lưu giữ nhiều tượng nghệ thuật nhất Việt Nam.

Tính đến thời điểm hiện nay, Chùa Mía đang lưu giữ 287 pho tượng lớn nhỏ, trong đó có 6 pho tượng đồng, 106 pho tượng gỗ và 174 pho tượng bằng đất luyện được sơn son thếp vàng. Trên các bức tượng, mỗi vị mỗi vẻ, nhưng đều toát lên vẻ uy nghiêm, thanh tịnh.

Những pho tượng nổi tiếng là tác phẩm điêu khắc sinh động như: tượng Tuyết Sơn, tượng Di Lặc, tượng Bát Bộ Kim Cương… Tượng Tuyết Sơn cao 0,76m, không to lớn và nổi tiếng như tượng Tuyết Sơn ở chùa Tây Phương, nhưng cũng được điêu khắc, chạm trổ rất tinh xảo. 

Điển hình nhất là ở tòa thượng điện có một bộ tám pho tượng Bát Bộ Kim Cương làm bằng đất luyện. Mỗi pho tượng là hình tượng một võ tướng đang trong tư thế chuẩn bị chiến đấu để trừ tà bảo vệ phật pháp.

Tượng Quan Âm Tống Tử

Ngoài ra, Chùa Mía nổi tiếng nhất với tượng Quan Âm Tống Tử (cao 0,76m), thường được gọi là tượng Bà Thị Kính. Tượng này diễn tả một người phụ nữ thùy mị, có duyên, vẻ mặt hơi buồn nhưng rất hiền từ nhân hậu, ẵm một đứa bé bụ bẫm kháu khỉnh. Đường nét chạm khắc mềm mại, trau truốt, thoải mái về dáng điệu, sinh động về tinh thần.

Cùng với hệ thống các pho tượng lớn nhỏ thể hiện tính nghệ thuật cao, sự khéo léo, tài hoa của những người thợ xưa, Ban thờ bà Chúa Mía cũng là một ban thờ khá quan trọng trong chùa. 

Tại chùa Thượng, người ta còn thấy các động bằng đất đắp, trong và xung quanh các động có khá nhiều tượng. Động Quán Âm Nam Hải là bức tượng thuộc loại quý hiếm, ít thấy trong các chùa ở miền Bắc cũng như cả nước.

Ở dãy hành lang bên trái là 9 pho La Hán được tạo đắp diện tướng khác nhau, nhiều vẻ mặt nhưng đều với trạng thái từ bi đôn hậu. Dãy hành lang bên phải có 9 pho La Hán khác.

9 Pho Tượng La Hán

Ở chùa Trung có hai pho tượng Hộ Pháp lớn, một tượng ông Thiện (bên trái), một tượng ông Ác (bên phải).

“Tất cả những pho tượng tại đây như được thổi hồn từ đôi bàn tay khéo léo của những nghệ nhân tạc tượng. Từ cử chỉ của ngón tay đến ánh mắt của các pho tượng đều toát lên nét đẹp độc đáo phi phàm nhưng đầy từ bi” – Phật tử tại Chùa Mía cho biết.

 

Để tìm hiểu META365 và các ứng dụng của công nghệ VR360, VR Tour trong bất động sản cùng các lĩnh vực khác như thế nào thì bạn có thể tham khảo bài viết của chúng tôi tại đây.
Tham khảo một số VR Tour các dự án bất động sản mà META365 ứng dụng công nghệ VR360, có thể bạn quan tâm tại đây.
Nếu bạn muốn tham gia trung tâm giao dịch bất động sản phi tập trung, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ nhanh chóng nhất:
META365 – Trung tâm giao dịch bất động sản phi tập trung.
Email: [email protected]
Hotline: (+84) 982.422.398
Website: https://meta365.vn/
Trang web: https://meta365.ai/
Facebook: https://www.facebook.com/meta365land
Twitter: https://twitter.com/Meta365Official
Youtube: META365