Skip links

Chùa Địa Tạng Phi Lai Tự: Những điều độc đáo tại ngôi chùa hơn 1000 năm tuổi

Những điều độc đáo tại Chùa Địa Tạng Phi Lai Tự có thể bạn chưa biết

Bí ẩn sau những cái tên và lịch sử ngôi chùa cổ

Tương truyền rằng, Chùa Địa Tạng Phi Lai tự được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ X. Trước đây, nó có tên gọi là Chùa Đùng, rất nhiều đời vua chúa đã về viếng thăm ngôi chùa 120 gian này.
Tuy nhiên, theo thời gian, kiến trúc cảnh quan chùa bị bào mòn, không được tu tạo, cây cối mọc hoang vây kín nên chùa Đùng dường như bị bỏ quên và xuống cấp nghiêm trọng. Tháng 12/2015, Đại Đức Thích Minh Quang về tiếp nhận, tu tạo, xây dựng và đổi tên chùa thành Địa Tạng Phi Lai.
Chùa Địa Tạng Phi Lai Tự
Nói về nguồn gốc và ý nghĩa của tên chùa Địa Tạng Phi Lai tự phải kể đến thế kỷ XVII, khi vua Tự Đức về đây cầu tự, nhà vua có nói: Phi lai (có thể hiểu là sẽ quay trở lại, cũng có thể sẽ không bao giờ quay trở lại nữa). Ngoài ra, xét đến việc tất cả tượng trong chùa đều được đúc bằng đất, Đại đức Thích Minh Quang đã thêm hai từ “Địa Tạng” phía trước khi đặt tên chùa.
“Chùa được đặt tên mới là Địa Tạng Phi Lai Tự – có nghĩa là Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát luôn luôn đến nơi này, cũng có thể Đức Địa Tạng không bao giờ đến nơi này. Mà, nơi nào Đức Địa Tạng không về thì nơi đó thành Phật rồi.”
Cũng theo lời kể của Đại Đức, trên đỉnh Phi Lai có tháp Phổ Đồng – là nơi yên nghỉ của hơn 40 đời tổ sư được xây dựng vào thời Lý – Trần. Dưới chân tháp, phía tiếp nối sau làng Đùng là làng Tháp. Người dân vẫn truyền nhau về tên gọi của làng Tháp xuất phát từ việc tháp Phổ Đồng được đặt trên đỉnh núi cao, khi nắng chiều chiếu vào đỉnh tháp thì bóng tháp đổ xa vút tầm mắt, ra khỏi làng Đùng chạm sang làng bên cạnh, nên làng bên cạnh đó được đổi tên là làng Tháp.
Hơn nữa, có người còn khẳng định, dưới thời Lý đã có chùa là có tháp nên xưa trên ngọn núi sau chùa gọi là núi Tháp còn có ngôi bảo tháp được mang tên Tháp trấn Liêm Sơn. 

Kiến trúc tượng Phật chùa Địa Tạng Phi Lai tự

Sự khác biệt của kiến trúc tượng Phật chùa Địa Tạng Phi Lai tự nằm ở hệ thống tượng thờ bên trong được tạc bằng gốm không nung và có sắc diện gần gũi với khuôn mặt của người Việt.
Một trong những công trình chủ đạo của Chùa Địa Tạng Phi Lai tự là Toà Tam Bảo. Bên trong gian thờ nổi bật với 4 bức tượng chính: tượng Bồ Tát Địa Tạng ngự phía trước, phía sau ngự trên tòa sen cao hơn là tượng Đức Phật Thích Ca, hai bên là tượng ngài A Nan và Ca Diếp. 
Được biết, riêng pho Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni, trên đỉnh đầu có 1 viên xá lợi màu trắng bằng xương của Đức Phật. Bên trong mình ngài có pho tượng cổ ở chùa cũ và đặt tạng kinh Việt Nam cùng gần 1.000 cuốn kinh địa tạng chép bằng tay của phật tử khắp nơi gửi vào. Có nhiều người sắp ra đi cũng trích máu chép kinh để trong thân ngài.
Bên dưới tòa ngài ngồi là thất bảo (7 đồ quý của thế gian gồm vàng, bạc, kim ngân, châu báu,…) chứng minh những đồ quý của thế gian cũng chỉ là đồ lót chỗ ngồi cho ngài. 
Ngoài ra, ngự uy nghi đôi bên tả hữu tòa thượng điện là hai ban thờ Đức Thánh Hiền và Đức Chúa Ông, lối thờ ấy có lẽ chỉ tìm thấy được tại Việt Nam. 
Địa thế của chùa Địa Tạng Phi Lai tự được ôm trọn bởi dãy núi hình vòng cung với thế đất tứ tượng: Tả thanh long (rồng xanh), hữu bạch hổ (cọp trắng), hậu huyễn vũ (chim sẻ đỏ), tiền chu tước (rùa và rắn đen). 
Bởi hệ thống giáo lý Phật giáo không hướng đến sự sùng bái thần linh mà hướng đến nhận thức chân lý (giác ngộ) về thế giới xung quanh từ đó hướng con người đến chân – thiện – mỹ nên nơi đây cây cỏ, những bức tượng, vật dụng phụ trợ đều được cân nhắc chọn lựa tạo vẻ đẹp trong sự hài hòa, tĩnh tại làm cho người dạo bước ngắm cảnh có cảm giác hòa mình vào thiên nhiên, trời đất trong tâm trạng thư thái.

Cổ vật triều đại Lý – Trần 

Theo nhà sử học Lê Văn Lan – một trong những người sáng lập Viện sử học Việt Nam, mảnh đất Thanh Liêm này được nhắc đến trong cuốn “Dư địa chí” của Nguyễn Trãi với tên gọi Đọi, Điệp (tức Điệp Sơn, Đọi Sơn), và được đánh giá là phên dậu phía nam của kinh đô Thăng Long nhờ địa thế giữa đồng bằng mà đột khởi lên trùng điệp cả dãy núi.
Sau quá trình tu bổ và xây dựng lại chùa Địa Tạng Phi Lai tự, nhiều mẫu gạch cổ thi thoảng vẫn được sư thầy và các chú tiểu tìm thấy và lưu giữ cẩn thận.
Cảm được ý các bậc tiền nhân đi trước muốn nói với các thế hệ hậu sinh về lịch sử ngôi chùa, lịch sử mảnh đất Thanh Liêm để không bị mai một, sư thầy trụ trì mới trưng bày những cổ vật này trong gian trà thất nhỏ ở chùa, cho ai có duyên về chùa thưởng trà cùng chiêm ngưỡng. 
Các mẫu gạch ngói tìm thấy được ở chùa Địa Tạng Phi Lai tự gồm: Gạch in hình hoa sen, ngói mũi hài, các viên gạch hình rồng, hình thần chim Garuda, bia đá viền khắc hình công phượng và người Việt xưa, cùng nhiều đồ gốm sứ khác. 
Sau khi thẩm định, nhà sử học kết luận có 2 bộ phận của linh vật, cổ vật. Đó là những vật thực tế đã sống, đã làm những việc trong lịch sử, văn hóa và những vật là mô hình thu nhỏ từ thời Lý – Trần.
Các cổ vật đã được tìm thấy gồm những viên ngói hình mũi dài từ 45-50 cm. Đây sẽ là bộ phận của hệ thống các kiến trúc đồ sộ có cột, móng to và chắc chắn. Những viên ngói này có thể giúp các nhà nghiên cứu phục dựng lại những công trình 7 gian, 9 gian với những bước gian từ 3 đến 3,2m.
Ngoài ra, nhà sử học Lan cũng khẳng định phải có một hệ thống những công trình kiến trúc chắc chắn thuộc văn hóa cung đình với khoa học kỹ thuật đặc trưng ở mức cao nhất trong bước phát triển của dân tộc mới có thể tạo ra những tháp 5 tầng, 7 tầng như ở Côn Sơn (chỗ ở của cụ Nguyễn Trãi và của tể tướng Trần Nguyên Đán – thế kỷ 14).
Dựa vào chân tảng đào được ở chùa Địa Tạng Phi Lai tự thì có thể tính ra đây là mô hình của tháp với những cột dựng đứng bên trên có độ cao 7-8 phân, tức là mô hình rất trung thành với nguyên mẫu.
Bên cạnh mẫu hoa sen nhà sử học khẳng định đây là dấu vết từ thời Lý – Trần, mô hình tháp cũng được thiết kế với những viên mang hình thần chim Garuda tượng trưng cho vũ trụ, xuất hiện những con vật thiêng đội lên mặt đất, và trên mặt đất một tầng, hai tầng ấy là cuộc sống con người. Đây là mô hình thu nhỏ của một cuộc phiêu lưu cả trên không gian và qua thời gian lịch sử: Ấn Độ – Chân Lạp – Chiêm Thành – Đại Việt.

Thanh Liêm – “Vùng đất thiêng” nhiều công năng

Đã từ lâu, Thanh Liêm vẫn được biết đến là vùng đất thiêng, là đất dụng võ, có nhiều công năng, chức năng như: lánh giặc, đánh giặc, chôn giấu của cải. Đặc biệt là nơi xây cất các công trình tôn giáo, tín ngưỡng – đây mới là việc chính được các nhà vua đặt ra mục tiêu trong lịch sử. Các công trình tôn giáo tín ngưỡng như thế này tập trung vào Đại hùng bảo điện, nhà tổ và các tháp. 
Nằm trong khuôn viên chùa, Đại Đức Thích Minh Quang cho biết, còn tìm thấy một bãi đất mà Lê Hoàn (tức vua Lê Đại Hành) từng tập trận. Đây là điều có thể xảy ra do quê của bố Lê Hoàn là cụ Lê Đột ở Hà Nam. Đồng thời, Lê Đại Hành cũng là ông vua đầu tiên trong lịch sử Việt Nam đi cày tịch điền ở Đọi Sơn (năm 974). Khoảng cách từ Đọi Sơn đến huyện Thanh Liêm không quá xa và cùng liền một dải núi tạo thế vững chãi nên việc nhà vua chọn đây làm khu vực tập trận là điều có thể lý giải được.
Ông Lan cho hay: “Từ các cổ vật, linh vật tìm thấy ở chùa Địa Tạng Phi Lai tự, có thể kết luận ở đây đã xuất hiện các công trình chùa tháp từ thời Tiền Lê (thế kỷ X), thời Lý ( thế kỷ XI-XII), thời Trần (thế kỷ XIII-XIV), và những miếng gốm sứ có men, có nền màu trắng, hoa văn màu xanh là đặc trưng màu men thời Lê (thế kỷ XV).” 
Nhà sử học đặc biệt đề cao thông điệp từ những hình tượng lá đề, bên trong là hình rồng, được đặt ở trước cửa gian thờ Đức Thánh Hiền và ốp trên tường đá ở chùa Địa Tạng Phi Lai tự. Theo ông lịch sử dân tộc từ xưa đến nay đều đã chứng minh: Đạo Phật luôn đồng hành và góp phần vào việc gìn giữ, bảo vệ cho sự phát triển, thăng hoa của Tổ quốc và dân tộc.
Để tìm hiểu META365 và các ứng dụng của công nghệ VR360, VR Tour trong bất động sản cùng các lĩnh vực khác như thế nào thì bạn có thể tham khảo bài viết của chúng tôi tại đây.
Tham khảo một số VR Tour các dự án bất động sản mà META365 ứng dụng công nghệ VR360, có thể bạn quan tâm tại đây.
Nếu bạn muốn tham gia trung tâm giao dịch bất động sản phi tập trung, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ nhanh chóng nhất:
META365 – Trung tâm giao dịch bất động sản phi tập trung.
Email: [email protected]
Hotline: (+84) 982.422.398
Website: https://meta365.vn/
Trang web: https://meta365.ai/
Facebook: https://www.facebook.com/meta365land
Twitter: https://twitter.com/Meta365Official
Youtube: META365